Καφές και σίδηρος: Πόσο επηρεάζει την απορρόφησή του από τον οργανισμό;

από Natasa T.

Ο καφές αποτελεί αγαπημένη καθημερινή συνήθεια για εκατομμύρια ανθρώπους. Για πολλούς, μάλιστα, ένα φλιτζάνι καφέ μετά το φαγητό είναι σχεδόν απαραίτητο. Ωστόσο, λίγοι γνωρίζουν ότι αυτή η συνήθεια μπορεί να επηρεάσει την ποσότητα σιδήρου που απορροφά ο οργανισμός από τις τροφές.

Πόσο μειώνει, όμως, ο καφές την απορρόφηση του σιδήρου; Παίζει ρόλο η ώρα που τον πίνουμε και πόσο πρέπει να περιμένουμε μετά το φαγητό;

Η απάντηση έχει ιδιαίτερη σημασία για όσους παρουσιάζουν χαμηλά επίπεδα σιδήρου ή αντιμετωπίζουν σιδηροπενική αναιμία.

Γιατί είναι τόσο σημαντικός ο σίδηρος για τον οργανισμό;

Ο σίδηρος είναι ένα απαραίτητο μέταλλο που συμμετέχει σε πολλές σημαντικές λειτουργίες του οργανισμού. Ο βασικότερος ρόλος του είναι η παραγωγή αιμοσφαιρίνης, της πρωτεΐνης που μεταφέρει το οξυγόνο μέσω του αίματος σε ολόκληρο το σώμα.

Όταν τα αποθέματα σιδήρου μειώνονται σημαντικά, μπορεί να εμφανιστούν συμπτώματα όπως κόπωση, αδυναμία, ζάλη, πονοκέφαλοι και δυσκολία στη συγκέντρωση.

Ο σίδηρος που λαμβάνουμε από τη διατροφή χωρίζεται σε δύο βασικές κατηγορίες:

  • Αιμικός σίδηρος: Βρίσκεται κυρίως στο κρέας, τα πουλερικά και τα ψάρια και απορροφάται ευκολότερα.

  • Μη αιμικός σίδηρος: Βρίσκεται στα όσπρια, τα πράσινα φυλλώδη λαχανικά, τους ξηρούς καρπούς και τα εμπλουτισμένα δημητριακά. Η απορρόφησή του επηρεάζεται περισσότερο από άλλες ουσίες που καταναλώνουμε.

Σε αυτή τη δεύτερη κατηγορία εντοπίζεται κυρίως η επίδραση του καφέ.

Πόσο μειώνει ο καφές την απορρόφηση του σιδήρου;

Σύμφωνα με επιστημονική μελέτη που δημοσιεύτηκε στο American Journal of Clinical Nutrition, η κατανάλωση ενός φλιτζανιού καφέ μαζί με ένα γεύμα μείωσε την απορρόφηση του μη αιμικού σιδήρου κατά περίπου 39%.

Στην ίδια μελέτη, το τσάι προκάλεσε ακόμη μεγαλύτερη μείωση, που έφτασε το 64%.

Αυτό δεν σημαίνει ότι κάθε φλιτζάνι καφέ μειώνει την απορρόφηση του σιδήρου κατά το ίδιο ποσοστό. Η επίδραση εξαρτάται από τη σύσταση του γεύματος, την ποσότητα και τη συγκέντρωση του καφέ, καθώς και άλλους διατροφικούς παράγοντες.

Γιατί ο καφές εμποδίζει την απορρόφηση του σιδήρου;

Η επίδραση του καφέ δεν οφείλεται κυρίως στην καφεΐνη, όπως πολλοί πιστεύουν, αλλά στις πολυφαινόλες που περιέχει.

Οι πολυφαινόλες είναι φυσικές φυτικές ενώσεις, ορισμένες από τις οποίες μπορούν να δεσμεύσουν τον μη αιμικό σίδηρο στο πεπτικό σύστημα, δυσκολεύοντας την απορρόφησή του.

Μάλιστα, όσο μεγαλύτερη είναι η ποσότητα αυτών των ενώσεων που καταναλώνεται μαζί με το γεύμα, τόσο εντονότερη μπορεί να είναι η επίδραση.

Αυτός είναι και ο λόγος που ακόμη και ο ντεκαφεϊνέ καφές δεν θεωρείται απαραίτητα ουδέτερος ως προς την απορρόφηση του σιδήρου, αφού εξακολουθεί να περιέχει πολυφαινόλες.

Πόση ώρα μετά το φαγητό πρέπει να πίνουμε καφέ;

Η χρονική στιγμή που καταναλώνουμε τον καφέ έχει ιδιαίτερη σημασία.

Σε μελέτη διαπιστώθηκε ότι όταν ο καφές καταναλώθηκε μία ώρα πριν από το γεύμα, δεν παρατηρήθηκε μείωση στην απορρόφηση του σιδήρου. Αντίθετα, όταν καταναλώθηκε μία ώρα μετά το γεύμα, εξακολουθούσε να επηρεάζει την απορρόφησή του.

Επομένως, για όσους θέλουν να προστατεύσουν τα αποθέματα σιδήρου τους, μια πρακτική επιλογή είναι να αφήνουν περίπου δύο ώρες ανάμεσα στο γεύμα και τον καφέ. Το διάστημα αυτό αποτελεί προληπτική σύσταση και όχι απόλυτα τεκμηριωμένο όριο που εξαλείφει κάθε επίδραση.

Ποιοι πρέπει να προσέχουν περισσότερο;

Δεν χρειάζεται όλοι οι άνθρωποι να ανησυχούν για την κατανάλωση καφέ. Όσοι ακολουθούν μια ισορροπημένη διατροφή και έχουν φυσιολογικά επίπεδα σιδήρου συνήθως δεν αντιμετωπίζουν σημαντικό πρόβλημα από αυτή τη συνήθεια.

Ωστόσο, μεγαλύτερη προσοχή χρειάζεται σε ορισμένες περιπτώσεις, όπως στις γυναίκες με έντονη έμμηνο ρύση, στις εγκύους, στους ανθρώπους με χαμηλή φερριτίνη και σε όσους ακολουθούν χορτοφαγική ή vegan διατροφή.

Επίσης, όσοι λαμβάνουν συμπληρώματα σιδήρου καλό είναι να αποφεύγουν να τα παίρνουν μαζί με καφέ και να ακολουθούν τις οδηγίες του γιατρού ή του φαρμακοποιού τους.

Πώς να αυξήσετε την απορρόφηση του σιδήρου από τις τροφές

Υπάρχουν απλοί τρόποι για να βοηθήσετε τον οργανισμό να αξιοποιήσει καλύτερα τον σίδηρο που λαμβάνει καθημερινά.

Η βιταμίνη C είναι ένας από τους σημαντικότερους συμμάχους του, καθώς ενισχύει την απορρόφηση του μη αιμικού σιδήρου.

Για παράδειγμα, μπορείτε να προσθέσετε λεμόνι στις φακές, να συνοδεύσετε τα όσπρια με σαλάτα που περιέχει πιπεριές και ντομάτες ή να καταναλώσετε ένα φρούτο πλούσιο σε βιταμίνη C μαζί με το γεύμα σας.

Επιπλέον, είναι προτιμότερο να αποφεύγετε τον καφέ και το τσάι την ώρα που καταναλώνετε γεύματα πλούσια σε φυτικό σίδηρο.

Πρέπει τελικά να σταματήσουμε να πίνουμε καφέ;

Η απάντηση είναι όχι. Ο καφές δεν χρειάζεται να αποκλειστεί από τη διατροφή μόνο και μόνο επειδή μπορεί να επηρεάσει την απορρόφηση του σιδήρου.

Το σημαντικότερο είναι να προσέχουμε πότε τον καταναλώνουμε, ιδιαίτερα όταν υπάρχει διαγνωσμένη έλλειψη σιδήρου.

Ένα φλιτζάνι καφέ ανάμεσα στα γεύματα μπορεί να αποτελεί καλύτερη επιλογή από έναν καφέ αμέσως μετά το μεσημεριανό φαγητό.

Το συμπέρασμα είναι απλό: Ο καφές μπορεί να μειώσει σημαντικά την απορρόφηση του μη αιμικού σιδήρου όταν καταναλώνεται κοντά στα γεύματα. Με μια μικρή αλλαγή στην καθημερινή μας συνήθεια μπορούμε να περιορίσουμε αυτή την επίδραση, χωρίς να στερηθούμε το αγαπημένο μας ρόφημα.

Αν υπάρχει χαμηλή φερριτίνη ή αναιμία, η αλλαγή στην ώρα κατανάλωσης του καφέ δεν αντικαθιστά την απαραίτητη ιατρική αξιολόγηση και θεραπεία.

ΔΕΙΤΕ ΚΑΙ ΑΥΤΑ