Το λέμε κέικ, το γράφουμε κέικ και δύσκολα θα σκεφτόμασταν ότι πίσω από αυτό το τόσο συνηθισμένο γλυκό κρύβεται μια ιστορία που μας γυρίζει πολλούς αιώνες πίσω.
Η λέξη «κέικ» είναι δάνειο από την αγγλική λέξη cake και έχει καθιερωθεί κανονικά στη νεοελληνική γλώσσα. Αν όμως αναζητήσουμε τον μακρινό ελληνικό «συγγενή» του σημερινού κέικ, συναντάμε μια λέξη που σήμερα ακούγεται εντελώς διαφορετική: πλακοῦς.
Τι ήταν ο πλακούς
Στην αρχαία ελληνική γαστρονομία ο πλακοῦς, με γενική πλακοῦντος, ήταν ένα είδος παρασκευάσματος ή γλυκίσματος με επίπεδο σχήμα.
Υπήρχαν διαφορετικές εκδοχές και οι αρχαίες παρασκευές φυσικά δεν ήταν ίδιες με το αφράτο κέικ που γνωρίζουμε σήμερα. Σε σχετικές αναφορές συναντάμε υλικά όπως αλεύρι, τυρί και μέλι, ενώ ανάλογα με την παρασκευή μπορούσαν να χρησιμοποιούνται και άλλα υλικά.
Η ονομασία συνδέεται με την «πλάκα», δηλαδή το επίπεδο σχήμα του παρασκευάσματος.
Από τον «πλακούντα» στο… κέικ
Η γενική «πλακοῦντος» έδωσε τον μεταγενέστερο τύπο πλακούντας. Πρόκειται μάλιστα για την ίδια λέξη που χρησιμοποιείται σήμερα στην ανατομία για το όργανο της εγκυμοσύνης, λόγω της μορφής του.
Αυτό, βέβαια, δεν σημαίνει ότι σήμερα το σωστό ελληνικό όνομα του κέικ είναι «πλακούντας».
Στη σύγχρονη ελληνική η καθιερωμένη λέξη είναι απλώς κέικ. Ο αρχαίος πλακούς παρουσιάζει ενδιαφέρον επειδή αποτελεί μέρος της πολύ παλαιότερης ιστορίας των γλυκών παρασκευών και θυμίζει ότι παρόμοια εδέσματα υπήρχαν πολύ πριν εμφανιστεί το σύγχρονο κέικ.
Άρα, πώς λέγεται τελικά το κέικ στα ελληνικά;
Η απάντηση είναι πιο απλή απ’ όσο φαίνεται: κέικ.
Αν όμως κάποιος σας ρωτήσει ποια αρχαία ελληνική λέξη συνδέεται με ένα γλύκισμα που συχνά συγκρίνεται με μακρινό πρόγονο του σημερινού κέικ, τότε μπορείτε να του πείτε: πλακοῦς.
Μια μικρή λέξη με ιστορία αιώνων — και σίγουρα μια απάντηση που δεν περιμένουν πολλοί.