Έχεις ξαπλώσει στο κρεβάτι, τα μάτια σου αρχίζουν να κλείνουν και ξαφνικά νιώθεις ότι πέφτεις στο κενό; Το σώμα σου τινάζεται απότομα και ξυπνάς τρομαγμένος, παρόλο που δεν έχεις κουνηθεί από τη θέση σου. Αν σου έχει συμβεί, δεν είσαι ο μόνος. Αυτή η παράξενη αίσθηση έχει επιστημονική εξήγηση και είναι πολύ πιο συνηθισμένη απ’ όσο φαντάζεσαι.
Πρόκειται για μια εμπειρία που πολλοί άνθρωποι έχουν ζήσει τουλάχιστον μία φορά. Τη στιγμή που ετοιμάζονται να αποκοιμηθούν, αισθάνονται σαν να χάνουν την ισορροπία τους, να σκοντάφτουν ή να πέφτουν από μεγάλο ύψος.
Η αίσθηση διαρκεί ελάχιστα δευτερόλεπτα, αλλά μπορεί να είναι τόσο έντονη ώστε να προκαλέσει ένα ξαφνικό τίναγμα στα πόδια, στα χέρια ή ακόμη και σε ολόκληρο το σώμα.
Το περίεργο είναι ότι όλα αυτά συμβαίνουν ενώ βρισκόμαστε ξαπλωμένοι και απολύτως ασφαλείς στο κρεβάτι μας.
Γιατί νιώθουμε ότι πέφτουμε την ώρα που αποκοιμιόμαστε;
Το φαινόμενο ονομάζεται υπνικό τίναγμα και στην επιστημονική ορολογία είναι γνωστό ως hypnic jerk.
Εμφανίζεται κυρίως στο αρχικό στάδιο του ύπνου, όταν ο οργανισμός περνά από την εγρήγορση στη χαλάρωση.
Εκείνη τη στιγμή, οι μύες αρχίζουν να χαλαρώνουν, η αναπνοή γίνεται πιο αργή και ο εγκέφαλος προετοιμάζεται για τον ύπνο.
Μερικές φορές, όμως, εμφανίζεται μια ξαφνική και ακούσια μυϊκή σύσπαση, η οποία προκαλεί το χαρακτηριστικό τίναγμα.
Μία από τις θεωρίες που έχουν διατυπωθεί υποστηρίζει ότι ο εγκέφαλος μπορεί να παρερμηνεύσει τη χαλάρωση των μυών ως αίσθηση πτώσης και να προκαλέσει μια απότομη κινητική αντίδραση.
Ωστόσο, οι επιστήμονες δεν έχουν καταλήξει ακόμη σε μία οριστική εξήγηση για τον ακριβή μηχανισμό του φαινομένου.
Τι συμβαίνει πραγματικά στο σώμα εκείνη τη στιγμή;
Όταν αρχίζουμε να κοιμόμαστε, το νευρικό μας σύστημα περνά σταδιακά σε διαφορετική κατάσταση λειτουργίας.
Η μυϊκή δραστηριότητα μειώνεται και το σώμα προετοιμάζεται για ξεκούραση. Ωστόσο, αυτή η μετάβαση δεν πραγματοποιείται πάντα με απόλυτα ομαλό τρόπο.
Ένα ξαφνικό νευρικό ερέθισμα μπορεί να προκαλέσει ακούσια σύσπαση ενός ή περισσότερων μυών.
Το αποτέλεσμα είναι ένα απότομο τίναγμα, το οποίο μερικές φορές συνοδεύεται από μια πολύ ζωντανή αίσθηση πτώσης.
Μάλιστα, ορισμένοι άνθρωποι περιγράφουν ότι βλέπουν για μια στιγμή μια εικόνα σαν όνειρο, στην οποία πέφτουν από μια σκάλα, γλιστρούν ή χάνουν το έδαφος κάτω από τα πόδια τους.
Αμέσως μετά ξυπνούν, συνειδητοποιώντας ότι βρίσκονται κανονικά στο κρεβάτι τους.
Οι καθημερινές συνήθειες που μπορεί να κάνουν το φαινόμενο πιο συχνό
Παρόλο που τα υπνικά τινάγματα μπορούν να εμφανιστούν σε οποιονδήποτε, υπάρχουν ορισμένοι παράγοντες που φαίνεται ότι ευνοούν την εμφάνισή τους.
Το άγχος και η ένταση
Όταν έχουμε περάσει μια δύσκολη ημέρα και το μυαλό μας παραμένει γεμάτο σκέψεις, μπορεί να δυσκολευόμαστε να χαλαρώσουμε πριν από τον ύπνο.
Η υπερβολική κατανάλωση καφέ
Η καφεΐνη διεγείρει το νευρικό σύστημα και μπορεί να επηρεάσει τη διαδικασία του ύπνου, ιδιαίτερα όταν καταναλώνεται αργά το απόγευμα ή το βράδυ.
Η έλλειψη ύπνου
Οι άνθρωποι που κοιμούνται λίγες ώρες ή έχουν ακανόνιστο πρόγραμμα ύπνου μπορεί να εμφανίζουν συχνότερα τέτοια επεισόδια.
Η έντονη σωματική άσκηση πριν από τον ύπνο
Η πολύ απαιτητική γυμναστική αργά το βράδυ μπορεί, σε ορισμένες περιπτώσεις, να δυσκολέψει τη χαλάρωση του οργανισμού.
Είναι επικίνδυνο όταν το σώμα τινάζεται στον ύπνο;
Στις περισσότερες περιπτώσεις, τα υπνικά τινάγματα είναι απολύτως φυσιολογικά και δεν αποτελούν ένδειξη κάποιας ασθένειας.
Σύμφωνα με την Cleveland Clinic, πρόκειται για ένα συνηθισμένο φαινόμενο που εμφανίζεται κατά τη μετάβαση από την εγρήγορση στον ύπνο.
Μάλιστα, εκτιμάται ότι ένα μεγάλο ποσοστό ανθρώπων βιώνει υπνικά τινάγματα κάποια στιγμή στη ζωή του, ακόμη κι αν δεν τα θυμάται πάντα.
Συνήθως, το επεισόδιο διαρκεί μόλις λίγα δευτερόλεπτα και στη συνέχεια το άτομο συνεχίζει να κοιμάται κανονικά.
Αν όμως τα τινάγματα εμφανίζονται πολύ συχνά, προκαλούν σημαντική δυσκολία στον ύπνο ή συνοδεύονται από άλλα ασυνήθιστα συμπτώματα, καλό είναι να ζητηθεί η συμβουλή γιατρού.
Πώς να μειώσεις την πιθανότητα να σου συμβεί
Αν ξυπνάς συχνά από αυτή την παράξενη αίσθηση, υπάρχουν μερικές απλές συνήθειες που μπορούν να βοηθήσουν τον οργανισμό να χαλαρώσει καλύτερα.
- Προσπάθησε να κοιμάσαι περίπου την ίδια ώρα κάθε βράδυ.
- Απόφυγε τον καφέ και τα ενεργειακά ποτά τις ώρες πριν από τον ύπνο.
- Φρόντισε να κοιμάσαι αρκετές ώρες.
- Περιόρισε τις έντονες δραστηριότητες λίγο πριν ξαπλώσεις.
- Δημιούργησε ένα ήσυχο και άνετο περιβάλλον στο υπνοδωμάτιο.
- Δοκίμασε χαλαρωτικές συνήθειες, όπως το διάβασμα ενός βιβλίου ή ένα χλιαρό ντους.
Αν και δεν υπάρχει κάποιος συγκεκριμένος τρόπος που να εγγυάται ότι τα υπνικά τινάγματα θα σταματήσουν εντελώς, η καλή ποιότητα ύπνου μπορεί να συμβάλει στη μείωση της συχνότητάς τους.
Την επόμενη φορά που θα νιώσεις ότι πέφτεις, θυμήσου αυτό
Η ξαφνική αίσθηση ότι πέφτουμε στο κενό ενώ αποκοιμιόμαστε μπορεί να μοιάζει τρομακτική, όμως συνήθως δεν υπάρχει λόγος ανησυχίας.
Είναι μια φυσιολογική αντίδραση που μπορεί να εμφανιστεί καθώς το νευρικό σύστημα περνά από την κατάσταση εγρήγορσης στον ύπνο.
Και παρόλο που η επιστήμη δεν έχει εξηγήσει πλήρως γιατί συμβαίνει, γνωρίζουμε ότι πρόκειται για ένα συχνό και κατά κανόνα ακίνδυνο φαινόμενο.
Έτσι, αν απόψε νιώσεις ξαφνικά ότι πέφτεις και ξυπνήσεις με ένα δυνατό τίναγμα, το πιθανότερο είναι ότι το σώμα σου απλώς περνά από τη μία κατάσταση ύπνου στην άλλη.