Σας έχει τύχει να ψάχνετε τα κλειδιά σας και να λέτε δυνατά «πού τα έβαλα πάλι;» ή να προσπαθείτε να λύσετε ένα πρόβλημα και να συζητάτε… με τον εαυτό σας;
Το να μιλάει κάποιος μόνος του μπορεί να φαίνεται παράξενο όταν συμβαίνει μπροστά σε άλλους, όμως στην πραγματικότητα ο αυτοδιάλογος είναι ένα πολύ συνηθισμένο κομμάτι της ανθρώπινης σκέψης. Και σύμφωνα με την ψυχολογία, μπορεί να εξυπηρετεί αρκετές σημαντικές λειτουργίες.
Οι ειδικοί χρησιμοποιούν τον όρο «self-talk» για να περιγράψουν την ομιλία που απευθύνουμε στον εαυτό μας, είτε γίνεται φωναχτά είτε εσωτερικά. Δεν υπάρχει ένας μόνο λόγος που το κάνουμε. Ο αυτοδιάλογος μπορεί να μας βοηθήσει να οργανώσουμε τις σκέψεις μας, να επεξεργαστούμε όσα νιώθουμε ή να καθοδηγήσουμε τον εαυτό μας όταν έχουμε κάτι δύσκολο να κάνουμε.
1. Μπορεί να βοηθά στην οργάνωση της σκέψης
«Πρώτα θα κάνω αυτό και μετά εκείνο».
Μια τόσο απλή φράση μπορεί να λειτουργήσει σαν προσωπική καθοδήγηση. Όταν εκφράζουμε λεκτικά τα επόμενα βήματά μας, ουσιαστικά βάζουμε μια σειρά στις σκέψεις μας.
Η επιστημονική βιβλιογραφία αναγνωρίζει την επίλυση προβλημάτων, τη μνήμη εργασίας, την εναλλαγή μεταξύ εργασιών και την αυτορρύθμιση μεταξύ των λειτουργιών που μπορεί να εξυπηρετεί ο αυτοδιάλογος.
2. Δείχνει ότι κάνουμε έναν εσωτερικό διάλογο
Όταν κάποιος λέει «γιατί αντέδρασα έτσι;» ή «τι θα μπορούσα να είχα κάνει διαφορετικά;», χρησιμοποιεί τον λόγο για να εξετάσει τη δική του συμπεριφορά.
Αυτό συνδέεται με την αυτοπαρατήρηση και τον αναστοχασμό. Δεν σημαίνει βέβαια ότι όλοι όσοι μιλούν μόνοι τους έχουν έναν συγκεκριμένο τύπο προσωπικότητας. Περισσότερο δείχνει έναν τρόπο με τον οποίο ο εγκέφαλος επεξεργάζεται εμπειρίες, αποφάσεις και συναισθήματα.
3. Μπορεί να λειτουργήσει ως τρόπος αυτορρύθμισης
Πολλές φορές μιλάμε στον εαυτό μας ακριβώς όπως θα μιλούσαμε σε έναν φίλο:
«Ηρέμησε.»
«Μπορείς να το κάνεις.»
«Σκέψου το ξανά πριν απαντήσεις.»
Αυτού του είδους ο αυτοδιάλογος μπορεί να χρησιμοποιηθεί για να κατευθύνουμε τη συμπεριφορά και τις αντιδράσεις μας, ιδιαίτερα όταν βρισκόμαστε μπροστά σε μια απαιτητική κατάσταση.
4. Έχει σημασία ο τρόπος που μιλάτε στον εαυτό σας
Ένα ιδιαίτερα ενδιαφέρον εύρημα αφορά τον αυτοδιάλογο σε τρίτο πρόσωπο.
Αντί, για παράδειγμα, να σκεφτεί κάποιος «γιατί έχω τόσο άγχος;», μπορεί να χρησιμοποιήσει το όνομά του: «Γιατί η Μαρία έχει τόσο άγχος αυτή τη στιγμή;»
Έρευνες έχουν δείξει ότι αυτή η μικρή γλωσσική αλλαγή μπορεί να δημιουργήσει μια μορφή ψυχολογικής απόστασης από μια δύσκολη κατάσταση και να διευκολύνει τη ρύθμιση των συναισθηματικών αντιδράσεων.
Με απλά λόγια, είναι λίγο σαν να προσπαθούμε να δούμε το πρόβλημά μας από τη θέση ενός εξωτερικού παρατηρητή.
5. Μπορεί να αποτελεί τρόπο επεξεργασίας των συναισθημάτων
Ο αυτοδιάλογος δεν αφορά μόνο πρακτικές δουλειές. Μπορεί επίσης να μας βοηθά να εκφράσουμε και να επεξεργαστούμε αυτό που αισθανόμαστε.
Γι’ αυτό συχνά εμφανίζεται έπειτα από μια έντονη συζήτηση ή ένα γεγονός που μας αναστάτωσε. Μπορεί να επαναλαμβάνουμε τι συνέβη, τι είπαμε και τι θα θέλαμε να είχαμε πει.
Εδώ όμως υπάρχει μια σημαντική διαφορά: άλλο η επεξεργασία ενός γεγονότος και άλλο η συνεχής ανακύκλωση αρνητικών σκέψεων. Ο αρνητικός και επίμονα αυτοκριτικός εσωτερικός διάλογος δεν έχει τα ίδια αποτελέσματα με έναν πιο υποστηρικτικό και εποικοδομητικό αυτοδιάλογο.
Τελικά, τι αποκαλύπτει για την προσωπικότητά σας;
Το ότι μιλάτε μόνοι σας δεν αποτελεί από μόνο του «τεστ προσωπικότητας» και δεν μπορεί να αποδείξει ότι είστε πιο έξυπνοι, πιο δημιουργικοί ή πιο εσωστρεφείς από τους άλλους.
Αυτό που μπορεί να δείξει είναι τον τρόπο με τον οποίο οργανώνετε και επεξεργάζεστε τις σκέψεις σας.
Για ορισμένους ανθρώπους, ο αυτοδιάλογος λειτουργεί σαν εργαλείο οργάνωσης. Για άλλους είναι τρόπος ενθάρρυνσης, επίλυσης προβλημάτων ή επεξεργασίας συναισθημάτων.
Επομένως, την επόμενη φορά που θα πιάσετε τον εαυτό σας να λέει δυνατά «λοιπόν, τι πρέπει να κάνω τώρα;», δεν χρειάζεται να σας φανεί τόσο περίεργο. Μπορεί απλώς να χρησιμοποιείτε ένα από τα εργαλεία που διαθέτει ο ανθρώπινος νους για να βάλει τις σκέψεις του σε τάξη.