Ψυχοσσάβατο είναι η κοινή ονομασία του Σαββάτου πριν από την Κυριακή των Απόκρεω και του Σαββάτου πριν από την Κυριακή της Πεντηκοστής. Οι ημερομηνίες τους μεταβάλλονται κάθε χρόνο, καθώς εξαρτώνται από το πότε εορτάζεται το Άγιο Πάσχα, το οποίο αποτελεί κινητή εορτή.
Για το 2026, το πρώτο Ψυχοσάββατο πέφτει στις 14 Φεβρουαρίου, δηλαδή 57 ημέρες πριν από το Πάσχα, ενώ το δεύτερο στις 30 Μαΐου, 48 ημέρες μετά την Ανάσταση.
Παρότι κάθε Σάββατο της χρονιάς θεωρείται αφιερωμένο στις ψυχές των κεκοιμημένων χριστιανών, με την προσδοκία της Ανάστασης κατά τη Δευτέρα Παρουσία, η Εκκλησία έχει ξεχωρίσει τα δύο Μεγάλα Ψυχοσάββατα, τα οποία είναι αφιερωμένα ειδικά στη μνήμη των νεκρών.
Σύμφωνα με την εκκλησιαστική παράδοση, υπάρχουν δύο περιπτώσεις στις οποίες δεν τελείται μνημόνευση ονομάτων κεκοιμημένων. Η πρώτη αφορά όσους δεν έχουν βαπτιστεί, καθώς το βάπτισμα αποτελεί ένα από τα επτά μυστήρια της Ορθόδοξης Εκκλησίας. Η δεύτερη αφορά εκείνους που επέλεξαν την αποτέφρωση μετά τον θάνατό τους, εκφράζοντας αυτή την επιθυμία όσο βρίσκονταν εν ζωή.
Τα δύο μεγάλα Ψυχοσάββατα τιμώνται από τους πιστούς με μνημόσυνα στους ναούς, τρισάγια στα κοιμητήρια, προσφορά κολλύβων και ελεημοσύνες προς τους φτωχούς, το λεγόμενο «ψυχικό». Παράλληλα, σύμφωνα με το έθιμο, αποφεύγεται κάθε εργασία εκείνη την ημέρα.
Το Ψυχοσάββατο πριν από την Κυριακή της Απόκρεω έχει ιδιαίτερο συμβολισμό, καθώς η επόμενη ημέρα είναι αφιερωμένη στη Δευτέρα Παρουσία. Πρόκειται για τη στιγμή όπου, σύμφωνα με τη χριστιανική πίστη, όλοι οι άνθρωποι θα σταθούν μπροστά στον Θεό για την τελική κρίση. Μέσα από το Μνημόσυνο των κεκοιμημένων, οι πιστοί ζητούν από τον Κύριο έλεος, συγχώρεση και μακροθυμία τόσο για τους ίδιους όσο και για όσους έχουν φύγει από τη ζωή, ώστε όλοι μαζί να αξιωθούν τη Βασιλεία των Ουρανών.
Κατά τη διάρκεια των δύο αυτών μεγάλων Ψυχοσάββατων, η Εκκλησία προσεύχεται για όλους όσοι «κοιμήθηκαν» με πίστη και ελπίδα στην αιώνια ζωή. Ιδιαίτερη μνεία γίνεται:
- Όλους εκείνους που υπέστησαν «άωρον θάνατον», σε ξένη γη και χώρα, σε στεριά και σε θάλασσα.
- Εκείνους που πέθαναν από λοιμική ασθένεια, σε πολέμους, σε παγετούς, σε σεισμούς και θεομηνίες.
- Όσους κάηκαν ή χάθηκαν.
- Εκείνους που ήταν φτωχοί και άποροι και δεν φρόντισε κανείς να τούς τιμήσει με τις ανάλογες Ακολουθίες και τα Μνημόσυνα.